Anna Pyrek-Ślusarczyk
ARTYKUŁY
Małżeństwo i finanse
– jak zabezpieczyć majątek przy jesiennych wydatkach?
Ostatnia aktualizacja: 18.09.2026 r.
Początek roku szkolnego i akademickiego oznacza w wielu rodzinach większe wydatki. Budżet domowy bywa dodatkowo obciążony wydatkami takimi jak zakup podręczników, czesne czy koszt wynajmu mieszkania dla studiujących dzieci.
To dobry moment, by sprawdzić, jak wygląda ustrój majątkowy małżeństwa i które składniki majątku są wspólne, a które osobiste. Jednym ze sposobów uregulowania tych kwestii jest umowa majątkowa małżeńska, potocznie nazywana intercyzą.
Majątek wspólny – co obejmuje?
Jeżeli małżonkowie nie ustalili inaczej, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między nimi ustawowa wspólność majątkowa. Obejmuje ona przedmioty nabyte w czasie trwania małżeństwa przez oboje małżonków albo przez jednego z nich.
Do majątku wspólnego należą w szczególności wynagrodzenia i dochody z działalności zarobkowej każdego z małżonków, dochody z majątku wspólnego i osobistego oraz składniki majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności, o ile nie należą do majątku osobistego.
Majątek osobisty – co pozostaje tylko jednego małżonka?
Do majątku osobistego należą m.in. przedmioty nabyte przed powstaniem wspólności oraz – co do zasady – nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca albo darczyńca postanowił inaczej. Należą do niego także przedmioty służące wyłącznie osobistym potrzebom jednego z małżonków.
Mieszkanie kupione przed ślubem albo działka odziedziczona przez jednego z małżonków nie stają się więc automatycznie składnikami majątku wspólnego. Dochody z majątku osobistego co do zasady wchodzą jednak do majątku wspólnego.
Jak małżonkowie zarządzają majątkiem wspólnym?
Wspólność majątkowa nie oznacza, że przy każdej czynności potrzebna jest zgoda obojga. Co do zasady każdy małżonek może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym. Przy niektórych ważniejszych czynnościach, m.in. dotyczących nieruchomości, przedsiębiorstwa lub darowizny z majątku wspólnego, potrzebna jest jednak zgoda drugiego małżonka.
O tym, czy składnik majątku jest wspólny, nie decyduje wyłącznie to, na kogo wystawiono fakturę albo kto dokonał zakupu. Znaczenie ma przede wszystkim źródło nabycia i obowiązujący między małżonkami ustrój majątkowy.
Co to jest intercyza?
Intercyza to potoczne określenie umowy majątkowej małżeńskiej. Małżonkowie mogą na jej podstawie m.in. ustanowić rozdzielność majątkową, rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków albo zmodyfikować zakres ustawowej wspólności majątkowej. Umowa może zostać zawarta jeszcze przed ślubem albo w trakcie małżeństwa i wymaga formy aktu notarialnego.
Przy rozdzielności każdy z małżonków zachowuje swój majątek i samodzielnie nim zarządza. Nie oznacza to jednak automatycznie braku odpowiedzialności za zobowiązania związane ze wspólnymi potrzebami rodziny.
Intercyza a odpowiedzialność za długi
Intercyza bywa rozważana szczególnie wtedy, gdy jedno z małżonków prowadzi działalność gospodarczą. Może ograniczyć zakres majątku dostępnego dla wierzyciela, ale nie chroni automatycznie przed każdym długiem.
Znaczenie ma m.in. rodzaj zobowiązania, moment jego powstania oraz zgoda drugiego małżonka. Istotne jest także, czy wierzyciel wiedział o zawarciu umowy i jej rodzaju. Dlatego skutków intercyzy wobec wierzyciela nie można oceniać bez znajomości konkretnej sytuacji.
Intercyza nie jest umową o podział majątku na wypadek rozwodu. Określa ustrój majątkowy małżonków, natomiast sposób rozliczenia majątku po ustaniu wspólności zależy od konkretnej sytuacji.
Dlaczego warto rozważyć intercyzę?
Warto o niej pomyśleć m.in. przy działalności gospodarczej jednego z małżonków, znacząco różnej sytuacji majątkowej stron, planowanych większych inwestycjach lub potrzebie świadomego uregulowania zasad zarządzania majątkiem. Umowa majątkowa nie musi oznaczać rozdzielności. Prawo przewiduje kilka ustrojów umownych, a ich wybór powinien odpowiadać sytuacji i potrzebom małżonków.
- Zabezpieczenie majątku
Intercyza chroni majątek każdego z małżonków przed skutkami zobowiązań drugiej strony. Na przykład, jeśli jeden z małżonków prowadzi działalność gospodarczą, druga strona nie ponosi ryzyka związanego z długami czy ewentualnymi stratami. - Planowanie wspólnych inwestycji
Umowa majątkowa pozwala jasno określić, które składniki majątku pozostają wspólne, a które indywidualne. Dzięki temu inwestycje, takie jak zakup mieszkania czy samochodu, są lepiej zabezpieczone i unikamy nieporozumień w przyszłości. - Ochrona w przypadku rozwodu lub separacji
Intercyza określa podział majątku, co ułatwia procedurę rozwodową lub separacyjną. Daje to spokój obu stronom, które wiedzą z góry, jakie prawa przysługują każdemu z małżonków w razie zakończenia związku. - Dostosowanie do indywidualnych potrzeb
Umowę można modyfikować według potrzeb pary – np. ustalić rozdzielność majątkową tylko dla części majątku lub w określonym czasie. Notariusz doradza, jak najlepiej dopasować treść intercyzy do indywidualnej sytuacji.
Dzięki intercyzie małżonkowie zyskują kontrolę nad własnym majątkiem i pewność co do rozliczeń finansowych w przyszłości.
Jak zawrzeć intercyzę?
Umowę majątkową małżeńską sporządza notariusz w formie aktu notarialnego. Przed zawarciem umowy warto przedstawić notariuszowi informacje o dotychczasowym ustroju majątkowym i planowanych zmianach. Umowa może zostać później zmieniona albo rozwiązana, również w formie aktu notarialnego.
Korzyści wynikające z intercyzy
- jasność i przejrzystość w zarządzaniu majątkiem,
- ochrona przed skutkami długów współmałżonka,
- brak nieporozumień w przypadku inwestycji lub zmian w sytuacji finansowej.
Jeżeli rozważają Państwo zawarcie intercyzy lub chcą uporządkować zasady zarządzania majątkiem, warto omówić swoją sytuację przed dokonaniem większych czynności finansowych.
Pomożemy sporządzić bezpieczną i zgodną z prawem umowę małżeńską.